2013 yılı sayılarına göre yaklaşık 150.000 romatoid artrit ve 200.000 ankilozan spondilit hastasının bulunduğu ülkemizde, artrit düşünebileceğinizden daha da yaygın bir sağlık sorunudur. Artrit hastasıysanız veya bir yakınınız artritten şikayetçiyse, hastalık hakkındaki bilgileri, ağrı yönetimini ve tedavi yöntemlerini bir araya getiren bu röportajımız ile farkındalığınızı arttırmanızı sağlayacaktır.

Romatoloji uzmanı ve Arthritis Action Sağlık Danışmanı Dr. Wendy Holden, “Artrit birçok farklı türe sahiptir ve sadece yaşlıları değil, her yaştan insanı etkileyebilir” diyor. Dünya çapında artrit bozukluklarından etkilenen 350 milyondan fazla kişi için, artrit en ciddi ağrı ve engel nedenlerinden biri.

Yine de artrit, özellikle de artrit ağrısının yönetimi ve yenilikçi artrit tedavileri hakkında mümkün olduğunca fazla bilgiye sahip olmak, siz veya bu rahatsızlığa sahip bir tanıdığınız için son derece faydalı olabilir.

Artrit hakkında her şey

Dr. Holden şunları söylüyor: “Artrit, eklemlerde iltihaplanma anlamına gelmektedir. İltihaplanma ise vücudun normal iyileşme sürecinin bir parçasıdır. Bu yüzden, artriti eklemlerin içinde darbe almış bir yerin şişerek ağrıya ve sertliğe yol açması gibi düşünebilirsiniz.

Artritin tek bir nedeni yoktur. Bazı türleri genetiktir; kalıtsaldır veya bir cinste daha yaygın görülür. Diğer bir faktör ise yaştır. Osteoartrit genellikle ileri yaşta görülürken, romatoid artrit ve spondiloartropati gibi diğer artrit türleri yaygın olarak genç yetişkinlerde ortaya çıkar. Kemik kırılması gibi eklem hasarları bazen ileri yaşlarda osteoartrite neden olabilir. Bazı türler ise belirli enfeksiyonlara bağlı olarak görülebilir. Son olarak, yaşam tarzı da artrit konusunda rol oynar. Örneğin, alkol alımı gut atağına yol açabilirken, sigara içme romatoid artrit ile bağlantılıdır.”

Arthritis Action Lisanslı Diyetisyeni Martin Lau, “Vücut ağırlığı artrit ile yakından ilişkilidir.” ifadelerini kullanıyor ve sözlerine şöyle devam ediyor: “Bu, özellikle artritin en yaygın üç tipi olan osteoartrit, romatoid artrit ve gut için geçerlidir. Örneğin, osteoartrit fazla kilolu hastalarda daha yaygındır ve genelde daha acılıdır; zira, aşırı kilo, ağırlığı taşıyan eklemlere ek basınç uygular.

Dönüm noktası sayılan bir çalışmada ise, yarım kilogram vermenin her adımda dizlere iki kilogram daha az basınç uygulanmasına neden olduğunu ortaya koymuştur. Enflamatuar artrit hastaları için ise kilo vermek hastalığın gerileme şansını artırabilir.”

En yenilikçi artrit tedavileri nelerdir?

Dr. Holden şunları söylüyor: “En son araştırmalara göre, artrit ağrısının yönetimine yönelik destekli bir ‘kendi kendine yönetim’ yaklaşımı, yaşam kalitenizi ciddi ölçüde iyileştirebilir. Basitçe ifade etmek gerekirse, bu yaklaşım, artritin hem fiziksel hem de zihinsel etkilerini ele almak için çeşitli yöntemler kullanarak hastalığınızı kendi kendinize yönetmeyi kapsar. Bu yöntemler arasında yaşam kalitenizi önemli ölçüde iyileştirebilecek antrenman, kilo kontrolü, ağrı yönetimi ve sağlıklı beslenme yer alır. Artrit farklı kişileri farklı şekilde etkileyebildiği için, her birey en çok faydasını gördüğü teknikleri seçebilir.”

Arthritis Action’ın konu hakkında yakın zamanda gerçekleştirdiği bir araştırmaya göre, artrit hastalarının %64’ü hastalığı kendi kendine yönetmenin faydalı olduğu kanaatinde. Dr. Holden sözlerine şu şekilde devam ediyor: “Duyarlı hareket ettiğiniz sürece, bu, son derece güvenli bir yaklaşım. Bununla birlikte, doktor tavsiyesi olmadan vücudunuzu aşırı zorlayacak bir diyet yapmamalısınız. Ve artrit ağrısının yönetimi için herhangi bir bitkisel veya ‘doğal’ çözüm karşısında çok dikkatli olmalısınız; bu çözümlerin reçeteli ilaçlar için zorunlu tutulan sıkı testlerden geçmesi şart koşulmuyor. Ayrıca, artriti tedavi ettiğini iddia eden herhangi bir ‘doğal’ çözüme veya yaklaşıma itibar etmemelisiniz; çünkü tedavi etmeleri mümkün değil.

Artrit ağrısının yönetimi

Arthritis Action Terapi Yöneticisi Dr. David Vaux bu konuya değiniyor: “Aktif kalmanız gerekir. Hareketsiz kalmak, zayıflayan kasların eklemleri desteklemekte zorlanmasına, bu durum da ağrıya ve denge kaybına yol açar.

Bisiklet sürme ve yüzme gibi zorlayıcılığı düşük egzersizler, eklem yüzeyindeki darbeyi minimuma indirmek için faydalıdır. Bununla birlikte, zorlayıcılığı yüksek egzersizlerden ne kadar kaçınmanız gerektiği, aktivite ve hareket yelpazenize bağlıdır. Birçok artrit hastası eklem ağrılarını şiddetlendiren hareketlerden kaçınarak bu aktiviteleri yapabilir.

Hatta basit sandalye egzersizlerini ya da gücünüzü tekrar kazanmak için ‘artrit dostu’ olarak tanıtılan egzersizleri deneyebilirsiniz. Yakınınızdaki bir spor salonuna danışarak veya internet üzerinden arayarak çevrenizde artrit hastalarının aktif kalması için oluşturulmuş herhangi bir antrenman programı olup olmadığını öğrenebilirsiniz. Ardından, kendinizi daha rahat hissettiğinizde, hareket etmeyi sürdürmek ve değerli kazanımlarınızı korumak için hoşunuza giden bir aktiviteyi deneyebilirsiniz. Antrenman yapmaya yeni başlıyorsanız, ilk zamanlar ağrı yaşamamak için yavaş bir başlangıç yapmanız önemlidir. Kendinize gerçekçi ve ulaşabileceğiniz hedefler koymanız gerekir.”

Dr. Holden ekleme yapıyor: “Bazı kişiler, bir buz aküsünü el havlusuna sararak eklemlere uygulamanın artrit inflamasyonuna iyi geldiğini söyler. Başkaları ise sıcak su torbasını daha faydalı bulur. Herkeste işe yarayan tek bir püf noktası yoktur. Farklı yöntemleri deneyin ve sizin için en ideal olanı bulun.”

Dr. Holden sözlerine şu şekilde devam ediyor: “Artrit ağrısı, moral bozukluğuna veya depresif hissetmeye yol açabilir. Neyse ki ağrı sürekli değildir ve bazen tamamen geçer. Kötü bir gün geçirirken ağrının geçeceğini hatırlayarak pozitif kalmak ve rahatlama, meditasyon ve şükredilecek şeylerin bir listesini yapma gibi basit ağrı yönetimi teknikleri çok faydalı olabilir.”

Artrit destekleri

Dr. Holden bu konuda şunları söylüyor: “Eklemlerinizi kullanmak artriti kötüleştirmez. Ancak, artrit ağrıya ve kaslarda güçsüzlüğe yol açabilir, bu da kavramayı ve gündelik işleri zorlaştırabilir.

Neyse ki, işlerinize yardımcı olacak, ağrıyı önleyecek ve bağımsız hareket etmenizi sağlayacak birçok alet var. Örnekler arasında kolay açılan musluklar, giyinmeye yardımcı olan aletler veya koltuk yükselticiler sayılabilir. Faydalı aletler veya evde yapabileceğiniz değişiklikler için doktorunuzdan sizi bir ergoterapiste yönlendirmesini isteyin.”

Doktorunuzla artrit hakkında konuşun

Dr. Holden sözlerine devam ediyor: “Hastalığınızı yönetme biçiminizde yaptığınız önemli değişiklikleri doktorunuza danışmalısınız. Durumunuza göre tavsiyelerde bulunabilir.

Enflamatuar artrit hastaları, kalp hastalıkları, inme ve osteoporoz gibi diğer hastalıklar bakımından da daha fazla risk altındadır. Bu yüzden, bu tür hastalıkların erken fark edilmesi ve uzun vadede yaşanabilecek problemlerin azaltılması için düzenli olarak muayene olmanız önemlidir.”

Bu makale için bizimle görüşen Arthritis Action uzmanlarına teşekkür ederiz.

px Artrit hastalarında yaşam kalitesini yükseltmenin yolları