Sosyal medya bağımlılığını nasıl tespit edebilirsiniz?

Sosyal medyaya erişmek, diş fırçalamak kadar köklü bir alışkanlık haline geldi. Birçoğumuz her gün iki saatten uzun bir süreyi sosyal medyada gezerek harcıyoruz, üstelik mesleğiniz sosyal medya kullanmanızı gerektiriyorsa bu süre genellikle daha uzun. Akıllı telefon kullanımındaki artışa paralel olarak Facebook, Twitter, Instagram ve SnapChat gibi uygulamaların kullanımı da artış gösteriyor. Peki bu hangi noktada bir bağımlılığa dönüşüyor? 

Bağımlılık nedir? 

Bağımlılık, bir şeyi size zararlı olacak ölçüde yapmak, almak veya kullanmak şeklinde tanımlanır. Yani, bağımlılık alkol, madde ve nikotin kullanımı kadar sosyal medya ile de ilişkilendirilebilir.  

Sosyal medya kullanımı

Günümüzde dünya nüfusunun neredeyse yarısı, yani 3 milyar kişi sosyal medya kullanıyor. Türkiye’de ise nüfusun %70,8’i sosyal medya kullanıcısı. Bununla birlikte, insanların kullanım sıklığı, amacı ve hayatlarını etkileme biçimi büyük bir değişkenlik gösteriyor.  

  • Ortalama olarak, insanlar günde 144 dakikasını sosyal medyada geçiriyor. 
  • İnternet bağımlılığının yaklaşık 210 milyon kullanıcıyı etkilediği düşünülüyor. 
  • Gençlerin %95’i akıllı telefona sahip ve %45’i neredeyse sürekli çevrimiçi olduğunu ifade ediyor.  
  • Türkiye’de internet kullanıcılarının ortalama 9,4 farklı hesabı var.

Sosyal medya bağımlılığının beş işareti 

Herhangi bir bağımlılık için yardım almanın ilk adımı, bu bağımlılığın farkına varmaktır. İşte sosyal medya bağımlılığının yaygın görülen bazı işaretleri: 

1. Sosyal medyaya erişilemediğinde kaygılı hissetmek. 

2. Sabah yataktan kalkmadan önce telefona uzanmak. 

3. Akşam yemeği hazırlarken veya başka işler yaparken sosyal medyayı kontrol etmek, başka sorumluluklara ayrılması gereken zamanı çalması. 

4. Kaç beğeni geldiğini görmek için yapılan paylaşımları çekinerek takip etmek. 

5. Cihazlar üzerinden ilişki kurmak daha rahat geldiği için yüz yüze iletişimde zorlanmak. 

Bağımlılığın etkisi

Ülkemizde sosyal medya kullanıcılarının %62,89’unun sosyal medya araçlarını kullanımının kendisi üzerinde olumsuz bir etkisinin olmadığını ifade etmesine rağmen, sosyal medya üzerine yapılan çalışmalar bu bağımlılık ile depresyon, kaygı bozukluğu ve stres arasında bağlantı olduğunu ortaya koyuyor. Sosyal medya bağımlılığının farkına vardıktan sonra, değişiklik yapmaya başlamak için ihtiyacınız olan motivasyonu kazanmak için bu bağımlılığın hayatınız üzerindeki olumsuz etkilerini düşünmeniz önemlidir. Bu olumsuz etkiler aşağıdakileri içerebilir:  

  • Morali bozuk ve depresyonda hissetmek. Araştırmalar, sosyal medyada günde üç saatten fazla zaman geçiren gençlerin akıl sağlığı sorunları ve uyku bozukluğu yaşama ihtimallerinin daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. 
  • Özgüvenin düşmesi. Araştırmalar, sosyal medyada çok fazla zaman geçirmenin kendinizi sürekli başkalarıyla karşılaştırmanız nedeniyle özgüveni sarsabileceğini gösteriyor.
  • İlişki kalitelerinin düşmesi. Ekrana bağımlı olmak, arkadaşlarınız ve aileniz ile geçirdiğiniz zamanın azalması ve ilişkilerinizin bozulmaya başlaması anlamına gelebilir. 
  • Üretkenlik. Sosyal medya oyalayıcı bir etkiye sahiptir ve dikkatinizi işten veya ders çalışmaktan uzaklaştırabilir. Uyku kalitesinin bozulması ile bir arada ele alındığında, bu durum kariyerinizin ilerleyişini ve tatmin duygusunu etkileyebilir.   

Sosyal medya bağımlılığı ile ilgili yardım alma

İyi haber şu ki, sosyal medya bağımlılığı konusunda yardım ve tavsiye alabileceğiniz, profesyonel destekten kendi başınıza kullanabileceğiniz araçlara kadar pek çok kaynak var. Uzmanlardan yardım almak isterseniz, bu konuda destek programlarına sahip klinikler ve hastaneler bulabilirsiniz. 

Bu alışkanlıktan kurtulmak için kullanabileceğiniz pek çok uygulama bulabilirsiniz. Örneğin, sosyal medya kullanımını ve sizi sosyal ağlara yönlendiren diğer dijital dikkat dağıtıcıları engelleyen, Dtox ve Stay Focused gibi uygulamaları deneyebilirsiniz. İşiniz için sosyal medya yönetimi yapmanız gerekiyorsa, internette geçirdiğiniz zamanı hesaba katarak evde internet kullanımı için günün belirli bir saatinden sonra sosyal medyaya erişmemek gibi kurallar belirleyin.

Zihninizi odaklamaya ve anda kalmanıza yardımcı olan meditasyon ve bilinçli farkındalık gibi teknikler de işe yarayabilir. Bir daha sosyal medyaya gireceğinizde bu süreyi meditasyonla geçirmeyi denemek istemez misiniz? Headspace, Calm ve Meditopia uygulamalarına göz gezdirin.

px Sosyal medya bağımlılığını nasıl tespit edebilirsiniz?